آیا حماس به سرنوشت تلخ عادی سازی جنبش ها دچار میشود؟

نام نویسنده: سعید درویشی

طی چند روز گذشته و در پی انتشار بیانیه دفتر سیاسی جنبش حماس در دوحه که به بیانیه 2017 مشهور شده است، مواضع گوناگونی پیرامون آن انتخاب شده است.

طی چند روز گذشته و در پی انتشار بیانیه دفتر سیاسی جنبش حماس در دوحه که به بیانیه ۲۰۱۷ مشهور شده است، مواضع گوناگونی پیرامون آن انتخاب شده است. از خائن دانستن حماس تا تاکتیکی دانستن این حرکت. اما با توجه به متن بیانیه و مقایسه آن با سند سیاسی ۱۹۸۸ میتوان به دو نکته راهبردی پی برد:

  • بیانیه ۱۹۸۸ را میتوان تبیین گفتمان اخوانی حماس با استناد به آیات قرآنی نامید. در این بیانیه صریحا میتوان اعتقادات اخوانی را مشاهده کرد که اساس آن را باید تشکیل حکومت اسلامی بر پایه قوانین شریعت در نظر گرفت. اما بیانیه ۲۰۱۷ کاملا از این گفتمان فاصله گرفته است و میتوان آن را بیانیه ای برای عبور از گفتمان اخوانی حماس دانست.
  • در بیانیه ۱۹۸۸ حماس در قامت یک حرکت جهادی غیر وابسته بلوک شرق و غرب و دشمنی با یهود بر پایه قیام مسلحانه معرفی شده است که وظیفه اصلی آن راندن یهود از دار الاسلام است. اما در بیانیه ۲۰۱۷به وضوح روحیه جهادی بشدت کمرنگ شده است و حماس بیشتر به یک حزب سیاسی با منافع خاص تبدیل شده است. در واقع حماس با عبور از گفتمان قرآنی خود در حال سیر به سمت #سکولاریزاسیون عقیدتی است.

این سیر را می توان تلاش حماس برای ترمیم چهره خود در مجامع بین المللی بالاخص اروپا دانست. چون حماس به این نتیجه رسیده است که باید برای رقابت با ساف و تبدیل شدن به نماینده فلسطینیان در جامعه جهانی باید پشتوانه کشورهای مختلف را بدست آورد.

نتیجه گیری: سکولار شدن حماس را می توان نتیجه سه حرکت اجتماعی دانست که عبارتند از :

۱- تقویت ملی گرایی در برابر ارزش گرایی

۲- پدیده داعش و نشان دادن آن به عنوان حد نهایت جنبش های اسلامی و نمونه سازی حماس به مثابه داعش

۳- رویگردانی کشورهای عرب از جبهه مقاومت و مشکل فاصله ژئوپولتیک حامیان مقاومت از خط مقدم مقاومت

به نظر می رسد در حال حاضر شاهد گذار حماس از نهضت بودن به حزب بودن هستیم. گذاری که هسته اصلی آن عبور از اخوانی گری به سکولاریزاسیون است. باید منتظر ماند و دید سیاست های حمایتی کشورهای عربی از حماس منجر به جایگزینی آن با ساف خواهد شد یا این گذار راهبردی سبب میشود حماس به وضعیت سایر جنبش های مبارز عرب یعنی عادی سازی جنبش ها مبتلا شود؟

نوشته های مرتبط

نظری بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *